Phân tích đặc trưng lưu vực phát sinh lũ bùn đá – lũ quét và cơ chế tác động của lũ ở lưu vực suối Nậm Păm

Tóm tắt: Cơ chế tác động là cơ sở cơ bản để đề xuất các giải pháp phòng tránh lũ bùn đá – lũ quét (LBĐ – LQ). Nghiên cứu này thông qua khảo sát thực địa và phân tích tính đặc trưng hình thái lưu vực của trận LBĐ – LQ xảy ra đêm ngày 2/8/2017 và rạng sáng 3/8/2017 tại xã Nậm Păm, huyện Mường La, tỉnh Sơn La nhằm làm sáng tỏ cơ chế tác động và đặc trưng hình thái các chi lưu vực thuộc lưu vực suối Nậm Păm. Đặc trưng hình thái lưu vực được phân tích theo hướng lượng hóa quan hệ giữa các tham số diện tích, độ dốc, cao độ, chiều dài, hệ số Melton,… nhằm góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu nhận diện các lưu vực nguy cơ cao phát sinh LBĐ. Trận LQ tại lưu vực suối Nậm Păm năm 2017 là loại hình đa thiên tai chuyển hóa từ tai biến địa chất phát sinh do mưa chuyển hóa thành LQ. Quá trình chuyển hóa bắt đầu từ cao xuống thấp, từ “trượt lở” diện rộng trên các sườn núi do mưa thành “LBĐ” tập trung ở khe suối lưu vực cấp một, rồi chuyển thành “LBĐ-LQ” trong suối lưu vực cấp 2, sau đó thành “LQ-LBĐ” ở suối lưu vực cấp 3 và chuyển hóa thành “LQ” ở lưu vực cấp 4.

Từ khóa: Cơ chế tác động, hình thái lưu vực, lũ bùn đá, lũ quét.

Abstract: Understanding the mechanisms and damages caused by debris flows and flash floods is crucial for proposing effective mitigation conterneasures. This study aims to clarify the impact mechanisms and morrphological characteristics of a debris flow and flash flood event that occurred from the night of August 2,2017 to the early morning of August 3,2017, in Nam Pam commune, Muong La district, Son La province. The study involved field surveys and analysis of the morphological characteristics of the sub-catchments within the Nam Pam stream catchment. The morphological characteristics of the catchment area were analysed by quantifying the relationships between parameters such as area, slope, elevation, length, Melton coefficient, … contributing to supplementing the database for identifying high-risk catchment areas prone to debris flows. The 2017 flash flood event in the Nam Pam stream catchment was a multi – hazard phenomenon resulting from rainfall-induced geological transformations. The transformation process started from higher elevations, with widespread landslides caused by rainfall transforming into concentrated “debris flows” in the primary sub-catchment channels, then transittioning into concentrated “debris flow” in the secondary sub-catchments, followed by “flash floods – debris flows” in the tertiary sub – catchments, and ultimately transforming into “flash floods” in the fourth – order catchment area. 

Key words: debrris flows, flash flood, impact mechanisms, morphological characteristics of the catchment. 

Chi tiết toàn văn bài báo xem tại đây:

3 Số 6B-2023_Vũ Bá Thao Lũ bùn đá Nậm Păm

Người viết tin: Vũ Bá Thao